2026年3月

Uncategorized

ការឆ្លុះបញ្ចាំងលើទស្សនវិជ្ជាសំខាន់ៗដូចជាទ្រឹស្ដីបង្រៀន ដែលបំផុសគំនិតនៅក្នុងវគ្គមួយរបស់ព្រះពុទ្ធ    ある仏陀のエピソードから考える、教育哲学についての一考察

 ថ្មីៗនេះ ខ្ញុំបានអានសៀវភៅមួយដែលនិពន្ធដោយគ្រូបង្រៀនមានបទពិសោធន៍ម្នាក់នៅសាលាបឋមសិក្សាក្នុងប្រទេសជប៉ុន។ វាមានរឿងរ៉ាវដ៏គួរឱ្យចងចាំមួយ ដែលខ្ញុំចង់ចែករំលែកជាមួយអ្នកទាំងអស់គ្នា។  រឿងនេះបានកើតឡើងនៅពេលដែលគ្រូបង្រៀនរូបនោះទើបតែបញ្ចប់ការសិក្សាពីមហាវិទ្យាល័យ ហើយគឺជារឿងថ្មីមួយចំពោះវិជ្ជាជីវៈរបស់គាត់។ គាត់បានកំពុងចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់គ្រូបង្រៀនវ័យក្មេង។ នៅថ្ងៃនោះ គាត់បានមកដល់កន្លែងមុនម៉ោង ហើយបានសង្កេតឃើញថានៅកន្លែងនោះ មានតែគាត់ម្នាក់ឯង និងគ្រូបណ្ដុះបណ្ដាលវគ្គនេះ។ ដោយសង្កេតឃើញថា សិក្ខាកាមគាត់នៅមានអារម្មណ៍ភ័យៗ គ្រូបណ្ដុះបណ្ដាលបាននិយាយទៅកាន់សិស្សគាត់។  ”តើការងារយ៉ាងម៉េចដែរ? តើប្អូនរីករាយនឹងការងារក្នុងនាមជាគ្រូបង្រៀនដែរឬទេ?”  គាត់បានឆ្លើយតបដោយសំឡេងតិចៗ។  ”ខ្ញុំកំពុងចុះសម្រុងជាមួយសិស្សរបស់ខ្ញុំ ហើយយើងកំពុងសិក្សាជាមួយគ្នាជារៀងរាល់ថ្ងៃ”។  គ្រូបណ្ដុះបណ្ដាលបានញញឹម ហើយក៏បន្លឺឡើង។  ”អញ្ចឹងហ្អ៎។ ខ្ញុំជឿថាកូនសិស្សប្អូនប្រាកដជាស្រឡាញ់ប្អូនខ្លាំងណាស់”។  នៅពេលដែលសិក្ខាកាមរាងមានអារម្មណ៍ធូរស្រាលបន្តិច គ្រូបណ្ដុះបណ្ដាលបានចែករំលែករឿងមួយជាមួយគាត់ដូចខាងក្រោម។  ថ្ងៃមួយ ពេលដែលព្រះពុទ្ធកំពុងឈរនៅមាត់ផ្លូវ មានបុរសម្នាក់អូសរទេះកាត់មុខដោយមានផ្ទុកទំនិញយ៉ាងច្រើន។ ដីនៅទីនោះមានសភាពភក់ជ្រាំខ្លាំងណាស់។ រទេះនោះក៏ជាប់គាំងនៅក្នុងភក់។ បុរសនោះទាញដោយកម្លាំងទាំងស្រុងរបស់គាត់ ប៉ុន្តែរទេះមិនអាចទៅមុខបានឡើយ។ គាត់ព្យាយាមទាញរទេះ ដោយចេញញើសសើមជោកពេញខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មិនថាគាត់ព្យាយាមខ្លាំងប៉ុណ្ណានោះទេ គាត់មិនអាចធ្វើឲ្យរទេះចេញពីភក់បានឡើយ។ នៅពេលនោះ ព្រះពុទ្ធបានទតមើលបុរសនោះមួយសន្ទុះ រួចទ្រង់ក៏យកម្រាមដៃប៉ះរទេះថ្មមៗ ដោយមិនឲ្យបុរសនោះដឹងឡើយ។ នៅពេលនោះ រទេះបានរអិលចេញពីដីភក់ ហើយបុរសនោះអូសវាចេញដោយសំឡេងថ្ងូរគ្រហឹមៗ។  អ្នកដែលព្យាយាមអនុវត្តតាមវិធីសាស្រ្តដូចព្រះពុទ្ធ គឺជាគ្រូប្រភេទលំដាប់ខ្ពស់ទី១។ បុរសនោះទំនងជាមិនដឹងថាគាត់បានទទួលអត្ថប្រយោជន៍ពីឫទ្ធានុភាពនៃម្រាមដៃរបស់ព្រះពុទ្ធឡើយ។ គាត់នឹងជឿថាតាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់គាត់ផ្ទាល់ គាត់អាចអូសទាញរទេះចេញពីភក់បាន នៅទីបំផុត។ ដោយពោរពេញដោយភាពទំនុកចិត្ត និងសេចក្តីរីករាយដែលបានអូសទាញរទេះចេញពីភក់ទាំងស្រុងដោយខ្លួនឯង គាត់ក៏បានអូសរទេះដើរចេញទៅបាត់។  វាពិតជារឿងល្អក្នុងការធ្វើជាគ្រូដែលទទួលបានការកោតសរសើរពីសិស្ស។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើអ្នកគិតថារឿងនោះធ្វើឱ្យអ្នកក្លាយជាគ្រូបង្រៀនល្អ...

Uncategorized

ការអានស្ងាត់ៗ និងការអានឮៗ។ សូមបង្រៀនការអានស្ងាត់ៗផង មិនមែនគ្រាន់តែបង្រៀនអានឮៗតែប៉ុណ្ណោះនោះទេ! 黙読と音読。音読だけではなく、ぜひ黙読の指導を!

 តើអ្នកអាចស្រមៃមើលភ្លាមៗ ពីភាពខុសគ្នារវាងការអានឮៗ និងការអានស្ងាត់ៗនៅពេលដែលអ្នកឃើញគេសរសេរពាក្យទាំងនេះដែរឬទេ?  ពេលអានអត្ថបទ ការអានឮៗមានន័យថាការបញ្ចេញសំឡេងពាក្យនីមួយៗ។ ការអានស្ងាត់ៗមានន័យថាគ្រាន់តែមើលអត្ថបទដោយភ្នែករបស់អ្នកតែប៉ុណ្ណោះ អានដោយគ្មានបញ្ចេញសូរសំឡេង អាននៅក្នងខួរក្បាល ឬនៅក្នុងចិត្ត។   ជាង 20 ឆ្នាំមុន ខ្ញុំបានចាប់ផ្តើមការងារគាំទ្រការអប់រំជាមួយ NIE នៅកម្ពុជា។ នៅពេលដែលខ្ញុំចែកសន្លឹកកិច្ចការ ឬក្រដាសប្រឡង ខ្ញុំបានកត់សម្គាល់ឃើញសិស្ស និងគ្រូបង្រៀនជាច្រើនកំពុងអានអត្ថបទដោយបញ្ចេញសំឡេងតិចៗ។ ដោយសារតែពួកគេកំពុងអាន មើលទៅដូចជាពួកគាត់កំពុងរអ៊ូរទាំ បបូរមាត់របស់សិស្សភាគច្រើនបានរើកម្រើកស្របគ្នានឹងពាក្យកំពុងអាន។  ជាទូទៅ នេះមានន័យថាពួកគេកំពុងអានឮៗជំនួសឱ្យការអានស្ងាត់ៗ។ ទោះបីជាការអានខ្សិបៗមិនអាចឮសំឡេងច្បាស់ដល់ត្រចៀកពួកគេដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ប្រសិនបើពួកគេកំពុងបញ្ចេញសំឡេងពាក្យនីមួយៗឮៗ នោះវាគឺជាការអានឮៗ។ សិស្សមួយចំនួនថែមទាំងអានអត្ថបទដោយដាក់ម្រាមដៃរបស់ពួកគេតាមតួអក្សរ ខណៈពេលកំពុងអានខ្សិបៗជាមួយចុងម្រាមដៃរបស់ពួកគេ។  ពួកគាត់ទាំងនេះគឺជានិស្សិត NIE ដែលសុទ្ធតែជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យដែលបានរៀនចំនួនបួនឆ្នាំ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេជាច្រើនកំពុងអានឮៗ។ នេះគឺជាការរកឃើញដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយសម្រាប់ខ្ញុំ។  បន្ទាប់មក, វាជាងដប់ឆ្នាំមកហើយចាប់តាំងពីខ្ញុំបានរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ហើយបានឃ្លាតឆ្ងាយពីថ្នាក់រៀនដោយផ្ទាល់។ ដូច្នេះខ្ញុំមិនមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់អំពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំស្រមៃថាទម្លាប់នៃការអានអត្ថបទដោយបញ្ចេញសំឡេងខ្សិបៗ ទំនងជានៅតែរីករាលដាលនៅក្នុងការអប់រំកម្រិតឧត្ដមសិក្សាផងដែរ ដោយគ្មានការផ្លាស់ប្តូរធំដុំណាមួយនៅក្នុងទម្លាប់នោះទេ។ ខណៈពេលដែលការលួចចម្លងនៅក្នុងពេលប្រឡងហាក់ដូចជាបានថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងកាលពីពេលមុន ទិដ្ឋភាពសិស្សចាប់ផ្តើមការប្រឡងដោយអានសំណួរខ្សិបៗក្នុងពេលប្រឡង ទំនងនៅតែជារឿងធម្មតា មែនទេ?  សូមចំណាយពេលមួយភ្លែតដើម្បីពិចារណាដោយប្រុងប្រយ័ត្នអំពីភាពខុសគ្នារវាងការអានស្ងាត់ៗ និងការអានឮៗ។ ភាពខុសគ្នាដ៏សំខាន់បំផុតគឺល្បឿនអំណាន។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការអានឮៗ ការអានស្ងាត់ៗគួរតែអាចធ្វើទៅបានក្នុងល្បឿនលឿនជាង។ ខណៈពេលដែលការអានឮៗពាក់ព័ន្ធនឹងការតាមដានតួអក្សរក្នុងពាក្យនីមួយៗ ការអានស្ងាត់ៗចាប់យកតួអក្សរជាពាក្យ។ វាជារឿងធម្មតាទេដែលការអានតាមពាក្យគឺលឿនជាងការអានតាមតួអក្សរម្ដងមួយៗ។​  ជាឧទាហរណ៍...

វិទ្យាសាស្ត្រ(science)

“សម័យអង្គរ និងវិទ្យាសាស្ត្រ ភាគ ៦” ចុះ​ចំណេះដឹង​អំពី​ខ្យល់ សារធាតុរ៉ែ វេជ្ជសាស្ត្រ និង​ជីវវិទ្យា​វិញ?  「アンコール時代と科学 その6」 空気、鉱物、さらに物質の知識はどうだったでしょうか?

តើវត្តមានរបស់ខ្យល់ត្រូវបានគេយល់យ៉ាងដូចម្តេចដែរ?  យើងអាចសន្មតបានថា វណ្ណៈសង្គមបញ្ញាវន្តនៅក្នុងសម័យអង្គរ ដែលជាពួកមេដឹកនាំសាសនា កើតចេញពីពួកព្រាហ្មណ៍ និងព្រះសង្ឃ ។  សូម្បីតែអ្នកដឹកនាំសាសនាទាំងនោះក៏មិនបានដឹងថាហេតុអ្វីបានជាមានរដូវវស្សា និងរដូវប្រាំងឡើយ។ ដើម្បីយល់ពីដំណើរការរបស់ខ្យល់មូសុង យើងត្រូវដឹងថាផែនដីវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ ហើយអ័ក្សផែនដីរាងទ្រេត ក៏ទាក់ទងទៅនឹងខួបរង្វិលរបស់ផ្ទៃផែនដី និងលំហូរដ៏ធំរបស់បរិយាកាស។ ចំណេះដឹងសកលបែបនេះមិនត្រឹមតែមិនទាន់បានអភិវឌ្ឍនៅក្នុងសម័យអង្គរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មិនទាន់បានអភិវឌ្ឍនៅទូទាំងពិភពលោកផងដែរ។  ជាដំបូង តើក្នុងសម័យអង្គរ មានគំនិត ឬការយល់ដឹងអំពីខ្យល់(air) ដែរឬទេ? នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស មានពាក្យ “air” និង “wind” ដែលពាក្យទាំងពីរនេះ បកមកជាភាសាខ្មែរ មានន័យ ថា “ខ្យល់” ។ ពេលបង្រៀនវិទ្យាសាស្ត្រដល់សិស្សបឋមសិក្សា កុមារនឹងយល់ច្រឡំពាក្យ “ខ្យល់= air” ជាមួយ “ខ្យល់= wind ” បើគ្រូមិនបានប្រុងប្រយ័ត្ន។ ប្រហែលជាមនុស្សនៅសម័យអង្គរ បានទទួលស្គាល់ថាមានរបស់អ្វីមួយនៅក្នុងលំហនៅពីមុខយើង ទោះបីជាមើលមិនឃើញនឹងភ្នែកក៏ដោយ ហើយចលនារបស់វា យើងហៅថា “ខ្យល់= wind “ ជាងនេះទៅទៀត តើគេដឹងឬទេថា ខ្យល់គឺចាំបាច់ក្នុងចំហេះដែរឬទេ? តើគេបានយល់ពីបាតុភូតរបស់ភ្លើងទៀនរលត់ក្រោយពេលទុកមួយស្របក់នៅកន្លែងបិទជិតដែរឬទេ? យើងក៏អាចស្រមៃបានតែប៉ុណ្ណឹងដែរ។ ឥឡូវនេះ យើងដឹងហើយថា ការដុតត្រូវការអុកស៊ីសែន...