ការសង្កេតតារាសាស្ត្រនៅសម័យបុរាណ លើកមុន ខ្ញុំបានសរសេរដោយសង្ខេបអំពីការសង្កេតតារាសាស្ត្រក្នុងសម័យអង្គរ។ នៅសម័យគ្មានអគ្គិសនី យប់ងងឹតខ្លាំងណាស់ ដូច្នេះផ្កាយនៅលើមេឃប្រាកដជាលេចចេញជារូបរាងច្បាស់ជាងសម័យបច្ចុប្បន្ន។ ហើយចាប់ពីសម័យបុរាណរហូតដល់ពីរបីរយឆ្នាំមុន ការសង្កេតតារាសាស្ត្រទាំងអស់ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយភ្នែកទទេ។ ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់មនុស្សយើង – អូម៉ូសាពាន (Homo sapiens) ត្រូវបានគេគិតថាបានចាប់ផ្តើមនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ក្នុងចន្លោះពី 200,000 និង 100,000 ឆ្នាំមុន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត កែវយឹតដំបូងគេបំផុត(the first telescope)ត្រូវបានផលិតនៅប្រទេសហូឡង់ ប្រហែលក្នុងឆ្នាំ 1600 នៃគ.ស.។ នោះគឺប្រហែល 400 ឆ្នាំមុនប៉ុណ្ណោះ។ នេះមានន័យថាសម្រាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិភាគច្រើន យើងបានសង្កេតមើលផ្កាយនៅលើមេឃពេលយប់ដោយភ្នែកទទេរបស់យើង។ នេះក៏ជាការពិតក្នុងសម័យអង្គរដែរ។ ដូចគ្នានឹងព្រះអាទិត្យ ឬព្រះច័ន្ទដែរ ផ្កាយរះនៅទិសខាងកើត ផ្លាស់ទីក្នុងអត្រា 15 ដឺក្រេក្នុងមួយម៉ោង ហើយលិចនៅទិសខាងលិច។ ឥឡូវនេះ គេយល់យ៉ាងទូលំទូលាយថា ចលនានេះមិនមែនបណ្តាលមកពីផ្កាយខ្លួនឯងកំពុងធ្វើចលនានោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារតែការរង្វិលរបស់ផែនដីលើអ័ក្សរបស់វាដែលភ្ជាប់ពីប៉ូលខាងត្បូង និងប៉ូលខាងជើង។ ដោយសារតែផ្កាយហាក់ដូចជាធ្វើចលនាក្នុងល្បឿនថេរ ទីតាំងធៀបរបស់ពួកវាក៏នៅថេរដែរ។ ដូចនេះ បុព្វបុរសយើងមានក្ដីរីករាយក្នុងការភ្ជាប់ផ្កាយទាំងឡាយនៅលើមេឃពេលយប់ ដោយគំនូសបន្ទាត់តាមបែបស្រមើស្រមៃនានា ដើម្បីបង្កើតបានជាឈ្មោះបណ្ដុំផ្កាយ ឬ តារានិករ (constellations) ។ ឧទាហរណ៍...