តើអ្នកអាចស្រមៃមើលភ្លាមៗ ពីភាពខុសគ្នារវាងការអានឮៗ និងការអានស្ងាត់ៗនៅពេលដែលអ្នកឃើញគេសរសេរពាក្យទាំងនេះដែរឬទេ?
ពេលអានអត្ថបទ ការអានឮៗមានន័យថាការបញ្ចេញសំឡេងពាក្យនីមួយៗ។ ការអានស្ងាត់ៗមានន័យថាគ្រាន់តែមើលអត្ថបទដោយភ្នែករបស់អ្នកតែប៉ុណ្ណោះ អានដោយគ្មានបញ្ចេញសូរសំឡេង អាននៅក្នងខួរក្បាល ឬនៅក្នុងចិត្ត។
ជាង 20 ឆ្នាំមុន ខ្ញុំបានចាប់ផ្តើមការងារគាំទ្រការអប់រំជាមួយ NIE នៅកម្ពុជា។ នៅពេលដែលខ្ញុំចែកសន្លឹកកិច្ចការ ឬក្រដាសប្រឡង ខ្ញុំបានកត់សម្គាល់ឃើញសិស្ស និងគ្រូបង្រៀនជាច្រើនកំពុងអានអត្ថបទដោយបញ្ចេញសំឡេងតិចៗ។ ដោយសារតែពួកគេកំពុងអាន មើលទៅដូចជាពួកគាត់កំពុងរអ៊ូរទាំ បបូរមាត់របស់សិស្សភាគច្រើនបានរើកម្រើកស្របគ្នានឹងពាក្យកំពុងអាន។
ជាទូទៅ នេះមានន័យថាពួកគេកំពុងអានឮៗជំនួសឱ្យការអានស្ងាត់ៗ។ ទោះបីជាការអានខ្សិបៗមិនអាចឮសំឡេងច្បាស់ដល់ត្រចៀកពួកគេដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ប្រសិនបើពួកគេកំពុងបញ្ចេញសំឡេងពាក្យនីមួយៗឮៗ នោះវាគឺជាការអានឮៗ។ សិស្សមួយចំនួនថែមទាំងអានអត្ថបទដោយដាក់ម្រាមដៃរបស់ពួកគេតាមតួអក្សរ ខណៈពេលកំពុងអានខ្សិបៗជាមួយចុងម្រាមដៃរបស់ពួកគេ។
ពួកគាត់ទាំងនេះគឺជានិស្សិត NIE ដែលសុទ្ធតែជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យដែលបានរៀនចំនួនបួនឆ្នាំ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេជាច្រើនកំពុងអានឮៗ។ នេះគឺជាការរកឃើញដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយសម្រាប់ខ្ញុំ។
បន្ទាប់មក, វាជាងដប់ឆ្នាំមកហើយចាប់តាំងពីខ្ញុំបានរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ហើយបានឃ្លាតឆ្ងាយពីថ្នាក់រៀនដោយផ្ទាល់។ ដូច្នេះខ្ញុំមិនមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់អំពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំស្រមៃថាទម្លាប់នៃការអានអត្ថបទដោយបញ្ចេញសំឡេងខ្សិបៗ ទំនងជានៅតែរីករាលដាលនៅក្នុងការអប់រំកម្រិតឧត្ដមសិក្សាផងដែរ ដោយគ្មានការផ្លាស់ប្តូរធំដុំណាមួយនៅក្នុងទម្លាប់នោះទេ។ ខណៈពេលដែលការលួចចម្លងនៅក្នុងពេលប្រឡងហាក់ដូចជាបានថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងកាលពីពេលមុន ទិដ្ឋភាពសិស្សចាប់ផ្តើមការប្រឡងដោយអានសំណួរខ្សិបៗក្នុងពេលប្រឡង ទំនងនៅតែជារឿងធម្មតា មែនទេ?
សូមចំណាយពេលមួយភ្លែតដើម្បីពិចារណាដោយប្រុងប្រយ័ត្នអំពីភាពខុសគ្នារវាងការអានស្ងាត់ៗ និងការអានឮៗ។ ភាពខុសគ្នាដ៏សំខាន់បំផុតគឺល្បឿនអំណាន។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការអានឮៗ ការអានស្ងាត់ៗគួរតែអាចធ្វើទៅបានក្នុងល្បឿនលឿនជាង។ ខណៈពេលដែលការអានឮៗពាក់ព័ន្ធនឹងការតាមដានតួអក្សរក្នុងពាក្យនីមួយៗ ការអានស្ងាត់ៗចាប់យកតួអក្សរជាពាក្យ។ វាជារឿងធម្មតាទេដែលការអានតាមពាក្យគឺលឿនជាងការអានតាមតួអក្សរម្ដងមួយៗ។
ជាឧទាហរណ៍ ចូរយើងពិចារណាប្រយោគមួយ៖ មេអំបៅពណ៌សកំពុងបឺតទឹកដមពីផ្កា។
ការបំបែកប្រយោគទៅជាក្រុមពាក្យ វាក្លាយជា៖ មេអំបៅ ពណ៌ស កំពុង បឺត ទឹកដម ពីផ្កា ។
ម៉្យាងទៀត វាអាចត្រូវបានបែងចែកដូចខាងក្រោមៈ មេអំបៅពណ៌ស កំពុងបឺត ទឹកដមពីផ្កា។
“មេអំបៅពណ៌សកំពុងបឺតទឹកដមពីផ្កា។” អ្នកអាចមើលឃើញថា ការអានស្ងាត់ៗគឺលឿនជាងការអានឮៗ ពេលដែលអ្នកកម្រើកបបូរមាត់របស់អ្នកទៅតាមការបញ្ចេញសំឡេង។
ជាការពិតណាស់ នៅពេលអានអត្ថបទ ល្បឿនមិនមែនជាអ្វីៗទាំងអស់នោះទេ។ ការយល់ដឹងយ៉ាងហ្មត់ចត់អំពីខ្លឹមសារគឺជារឿងសំខាន់បំផុត។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលដែលយើងអានអត្ថបទ ខួរក្បាលរបស់យើងមិនចាប់តួអក្សរ/ពាក្យនីមួយៗដូចគ្នានោះទេ។ អ្នកអានដែលមានបទពិសោធន៍ស្កេន(scan)ដោយស្ងៀមស្ងាត់ ហើយចាប់បានចំណុចសំខាន់បានយ៉ាងរហ័ស។ នៅក្នុងឧទាហរណ៍មុន ប្រសិនបើអ្នកអាចអានពាក្យចំនួនបីគឺ មេអំបៅ, បឺត, និង ទឹកដម, អ្នកបានយល់អត្ថន័យនៃប្រយោគរួចហើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើអ្នកមិនអាចអានពាក្យ មេអំបៅ ឬ ទឹកដម អត្ថន័យនៃប្រយោគនឹងមិនត្រូវបានយល់ឡើយ។
ប៉ុន្តែសិស្សដែលបានស៊ាំនឹងការអានឮៗ – ប្រហែលរួមទាំងអ្នកផងដែរ – កំពុងអានដោយបញ្ជាក់តួអក្សរនីមួយៗម្តងមួយៗជាមួយនឹងសំឡេងរបស់វា។ ដូច្នេះ អ្នកចំណាយពេលអានដូចគ្នាទៅលើពាក្យសំខាន់ៗ និងពាក្យមិនសំខាន់។ ល្បឿនអំណានរបស់អ្នកនឹងថយចុះជាមិនខាន។ ជាលទ្ធផល ការអានអត្ថបទវែងៗត្រូវការរយៈពេលយូរ។
ជាការពិតណាស់ ការអានឮៗមានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន។ ជាពិសេសសម្រាប់សិស្សសាលាបឋមសិក្សា ការអានឮៗជួយបង្កើនការផ្តោតអារម្មណ៍។ វាក៏សំខាន់ផងដែរសម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីខ្លឹមសារនៃអត្ថបទ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា នៅពេលដែលយើងធំឡើង ការអានស្ងាត់ៗមានទំនោរបង្កើនការផ្តោតអារម្មណ៍ច្រើនជាងការអានឮៗ។ ជាពិសេសនៅពេលអានអត្ថបទវែងៗ ការអានស្ងាត់ៗអនុញ្ញាតឱ្យការផ្តោតអារម្មណ៍មានរយៈពេលយូរជាង។
Sangva កើតនៅឆ្នាំ 1980 បានរំលឹកថា មិនដែលបានទទួលការណែនាំពីគ្រូបង្រៀនឱ្យអានស្ងាត់ៗ ចាប់ពីថ្នាក់បឋមសិក្សារហូតដល់វិទ្យាល័យឡើយ។ គាត់ចងចាំថាត្រូវបានបង្រៀនយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងថ្នាក់បរិញ្ញាប័ត្រភាសាអង់គ្លេសនៅវិទ្យាស្ថានភាសាបរទេសថា “ពេលអានអត្ថបទវែងៗ កុំអានឮៗ។ អានដោយស្ងៀមស្ងាត់”។
ជាគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន នៅពេលសង្កេតមើលថ្នាក់បឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា ខ្ញុំឃើញសិស្សភាគច្រើនអានអត្ថបទដោយសំឡេងខ្សិបៗ។ ខ្ញុំក៏មិនដែលឃើញគ្រូបង្រៀនណែនាំពួកគេឱ្យ “អានដោយមិនបញ្ចេញសំឡេងរបស់យើង” ដែរ។
ប្រសិនបើការសង្កេតរបស់ខ្ញុំត្រឹមត្រូវ ខ្ញុំស្រមៃថាសូម្បីតែឥឡូវនេះ មានគ្រូបង្រៀនតិចតួចណាស់ដែលបង្រៀនការអានដោយស្ងៀមស្ងាត់ជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធ។ ខ្ញុំទាយថានេះជាចំណុចខ្សោយក្នុងការរៀនភាសាខ្មែរ មែនទេ?
ខ្ញុំសូមចែករំលែកឧទាហរណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំ។ ភាសាកំណើតរបស់ខ្ញុំគឺភាសាជប៉ុន។ ខ្ញុំក៏បានសិក្សាភាសាអង់គ្លេស ជាភាសាបរទេសដែលចាប់ផ្តើមនៅអនុវិទ្យាល័យផងដែរ។ បើប្រៀបធៀបភាសាជប៉ុន និងភាសាអង់គ្លេស ខ្ញុំអានភាសាជប៉ុនលឿនជាង។ ហេតុផលចម្បងមួយសម្រាប់រឿងនេះគឺភាពខុសគ្នារវាងការអានស្ងាត់ៗ និងការអានឮៗ។ ជាមួយភាសាជប៉ុន ខ្ញុំអាចអានដោយស្ងៀមស្ងាត់ទាំងស្រុង។ ប៉ុន្តែជាមួយភាសាអង់គ្លេស វាមិនមែនជាការអានដោយស្ងៀមស្ងាត់ពិតប្រាកដនោះទេ។ ចំពោះពាក្យខ្លះ ខ្ញុំត្រូវរំលឹកការបញ្ចេញសំឡេងរបស់វា ដើម្បីអានវាបានត្រឹមត្រូវ។ នៅពេលដែលខ្ញុំអានភាសាអង់គ្លេស ទោះបីជាបបូរមាត់របស់ខ្ញុំមិនកម្រើកក៏ដោយ ខ្ញុំតែងតែអានឮៗនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់ខ្ញុំ។ ប្រសិនបើខ្ញុំមិនប្រយ័ត្ន បបូរមាត់របស់ខ្ញុំអាចចាប់ផ្តើមកម្រើកទៀតផង។ អាចនិយាយបានថា ខ្ញុំមិនពូកែភាសាអង់គ្លេសទេ ដូច្នេះខ្ញុំខ្វះការអនុវត្តគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការអានភាសាអង់គ្លេសដោយស្ងៀមស្ងាត់។ ជាលទ្ធផល សូម្បីតែជាមនុស្សពេញវ័យក៏ដោយ ខ្ញុំនៅតែមិនអាចអានភាសាអង់គ្លេសដោយស្ងៀមស្ងាត់បានទាំងស្រុង។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលល្បឿនអំណានភាសាអង់គ្លេសរបស់ខ្ញុំនៅតែយឺត។
ភាសាកំណើតរបស់អ្នកគឺភាសាខ្មែរ មិនអញ្ចឹងឬ? ដូច្នេះ តើការអានភាសាខ្មែររបស់អ្នកស្ងាត់ស្ងៀមទាំងស្រុងបានកម្រិតប៉ុណ្ណា? ខ្ញុំសង្ស័យថាមនុស្សភាគច្រើនមិនបានអានដោយស្ងៀមស្ងាត់ទាំងស្រុងទេ។ ពួកគេប្រហែលជាកំពុងអានឮៗដោយកម្រើកបបូរមាត់ ឬនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់ពួកគេ។ យ៉ាងណាមិញ នៅពេលដែលអ្នកនៅជាសិស្ស អ្នកប្រហែលជាកម្រនឹងអនុវត្តការអានដោយស្ងៀមស្ងាត់ណាស់។ ហើយទម្លាប់នោះប្រហែលជានៅតែបន្តនៅក្នុងការអប់រំនៅសាលារៀនសព្វថ្ងៃនេះ មែនទេ? តើមានផែនការច្រើនប៉ុណ្ណា ក្នុងការអនុវត្តការអានស្ងាត់ៗ នៅក្នុងការអប់រំនៅសាលារៀនសព្វថ្ងៃនេះ?
ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថា «ការអានស្ងាត់ៗមិនអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំយល់អត្ថន័យនៃប្រយោគបានត្រឹមត្រូវទេ» វាដូចគ្នានឹងករណីភាសាអង់គ្លេសរបស់ខ្ញុំដែរ។ វាគ្រាន់តែជាកង្វះការអនុវត្តប៉ុណ្ណោះ។ វាជាភស្តុតាងដែលបង្ហាញថាអ្នកមិនទាន់បានទទួលការហាត់អានស្ងាត់ៗគ្រប់គ្រាន់រហូតមកដល់ពេលនេះ។
ដោយសារភាសាខ្មែរមិនមានការដកឃ្លាសម្រាប់ចន្លោះពាក្យមួយទៅពាក្យមួយ ខ្ញុំយល់ថាការអានស្ងាត់ៗមិនមែនជារឿងងាយស្រួលសម្រាប់អ្នករៀននោះទេ។ ប៉ុន្តែនោះមិនមែនជាហេតុផលដើម្បីជៀសវាងការហាត់អនុវត្តវានោះទេ។ សូមមនុស្សពេញវ័យទាំងឡាយ ខិតខំប្រឹងប្រែងដោយមនសិការដើម្បីអនុវត្តការអានស្ងាត់ៗ។ ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថាការអនុវត្តការអានស្ងាត់ៗត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងការអប់រំសម្រាប់យុវជនជំនាន់ក្រោយ។ ពីព្រោះសមត្ថភាពក្នុងការអានអត្ថបទវែងៗយ៉ាងរហ័ស និងយល់អត្ថន័យរបស់វាគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការងារ និងការស្រាវជ្រាវក្នុងនាមជាមនុស្សពេញវ័យ។ ប្រសិនបើពួកគេមិនអាចធ្វើដូច្នេះបានទេ កូនៗរបស់អ្នកអាចនឹងត្រូវការជំនួយពី AI ដើម្បីអានឯកសារសិក្សាតែមួយនៅពេលអនាគត។ ខ្ញុំពិតជាសោកស្តាយណាស់ចំពោះស្ថានភាពនោះ។

黙読と音読。音読だけではなく、ぜひ黙読の指導を!
皆さんは、音読と黙読、と書いて、すぐにその違いがメージできるでしょうか?
文章を読む際に、音読とは、一語一語声を出して読むことです。黙読とは、文字を目だけで追って、頭の中で(心の中で)音声無しでよむことです。
カンボジアで教育支援の仕事をNIEで始めたとき、2002年ごろ、のことです。課題や試験用紙を渡すと、そこに書かれた文章を小さな声を出して読んでいる学生や教官が多いのに気がつきました。文章を呟くように読んでいるので、ほとんどの学生の唇が文字に合わせて動いているのです。
これはつまり、黙読せずに音読しているということです。たとえその呟きが明確に自分の耳に届いていないとしても、一語一語発音を呟いているとすればそれは音読です。中には指で文章をなぞりながら、その指先にあわせて呟いている学生もいました。
NIEの学生ですから、皆が4年制大学の卒業生です。それでも多くの学生が音読をしている。それは私にはかなり衝撃的な出来事でした。
その後に大きな怪我をしてしまって、私が直接の教育現場から離れてもう10年以上が経ちます。ですから現在の状況を正確には把握できているわけではありません。けれども、おそらく文章を小さく呟きつつ読む習慣が高等教育でも多く見られる状況に大きな変化はないのではないだろうかと想像します。試験の不正行為は以前にくらべればだいぶ減ったように思いますけれど、試験が始まると生徒たちが一斉にぶつぶつと呟きながら問題文を読み始める風景は今でも広く見られることなのではないでしょうか。
黙読と音読、その違いを一度よく考えてみてください。一番大きな違いは、読む速度です。音読と比較して、黙読の方が圧倒的に速いスピードで読めるはずです。音読がひとつひとつの文字を追うのに対し、黙読では文字を単語としてキャッチします。一文字一文字読むのと、単語ごとに読むのでは、後者のスピードが速いのは当たり前です。
例えば、មេអំបៅពណ៌សកំពុងបឺតទឹកដមពីផ្កា។ (白い蝶が花の蜜を吸っています)という文章で考えてみましょう。単語毎に区切って書けば、次ようになります。មេអំបៅ ពណ៌ស កំពុង បឺត ទឹកដម ពីផ្កា ។ (白い 蝶が 花の 蜜を 吸 っています)あるいは次のように区切ることもできるでしょう。 មេអំបៅពណ៌ស កំពុងបឺត ទឹកដមពីផ្កា។ (白い蝶が 花の蜜を 吸っています。)
(日本語注: ここではカンボジア語と日本語の単語の並びは反映させずに、文意に対応させて言葉を並べ訳しています。もし語順どおりに日本語に置き換えると、「មេអំបៅ ពណ៌ស កំពុង បឺត ទឹកដម ពីផ្កា ។」は、「蝶 白い 動詞の進行形を示す語 吸う 蜜 花の 。」 となります。このように並べると、カンボジア語では形容詞は名詞の後(日本語は形容詞は名詞の前)に置き、語順は英語と同様に主部+動詞+目的部 となる(ただしカンボジア語では主部が省略されることが多々あり、そこは日本語と似ている)、なんてことがわかります。)
「មេអំបៅពណ៌ស កំពុងបឺត ទឹកដមពីផ្កា។ (白い蝶が 花の蜜を 吸っています)」。口を動かして発音をなぞりながら読む音読と、心の中で言葉をなぞる黙読とでは、黙読のようがずっと早いのが理解できると思います。
もちろん文章を読むときには、早ければいいわけではありません。文章の内容をしっかり理解するのがもちろん一番大事です。一方で、私たちが文章を読むときは、すべてのアルファベットを同じようにキャッチするわけではありません。読みなれている人は、黙読しながら大事な部分を素早く探しながら読んでいるのです。先の事例で言えば、មេអំបៅ បឺត ទឹកដម (蝶が 蜜を 吸う)の三単語がキャッチできれば、文の意味はほぼキャッチできたと言っていいでしょう。でも、មេអំបៅ(蝶) や ទឹកដម(蜜) がキャッチできなければ、文意は伝わりません。
けれども、音読に慣れてしまった学生は、もしかしてあなたも、どのアルファベットもひとつひとつ音で確認しながら読んでいるのです。ですから、重要な言葉も、重要でない言葉も、同じように時間を費やします。文章を読むスピードはどうしても遅くなってしまいます。ですから、長文を読むのに時間がかかります。
もちろん、音読にもよい点はたくさんあります。特に小学生のうちは、音読をすることで集中力もあがります。文章の内容理解のためにも、音読は重要です。
けれども大人になるにしたがって、音読よりも黙読の方が集中力が増すという研究結果もあります。特に長い文章を読む際には、黙読することで圧倒的に集中力が続きます。
1980年生まれのサンワーは、小学校から高校まで、先生から黙読するように指導された記憶は一度もないそうです(日本語注:学校制度がすべて破壊されたポルポト時代は1975年4月から1979年12月まで続きました、ですからサンワーが教育を受けたのは、学校教育制度が再建されてまだ間もない頃となります)。大学で、英語を習った際に、「長文を読むときは声を出してはだめです。黙読してください」と強く指導されたことを覚えています(日本語注:黙読できないとTOFEL等の英語資格試験での長文読解に対応できないと指導されたそうです)。
私自身、カンボジアで小中学校の授業を観察すると、生徒のほとんどが呟きながら文章を読んでいます。また先生が「声を出さずに読みなさい」と指導する姿も見たことがありません。
もし私の観察が正しいのであれば、おそらく現在でも黙読を計画的に指導する先生は多くないのだろうと想像するのです。もしかして、それはクメール語学習の弱点にもなっているのではないでしょうか?
私の事例を紹介します。私の母語は日本語です。中学から外国語として英語も勉強しました。そして、日本語と英語を比較すると、私の場合、日本語を読むほうが圧倒的に早いのです。その大きな理由は、黙読と音読の違いです。日本語だと完全に黙読ができます。けれども英語は完全な黙読ではありません。単語によってはその発音から思い出さないと、きちんとキャッチができないのです。私が英語を読むときは、たとえ唇が動いていなくても、頭の中で音読していることが多いのです。油断をしていれば、唇が動いてしまうこともあります。つまり、学生時代に英語が苦手科目だった私は、英語の黙読の練習が不足しているのです。ですから、大人になっても英語を完全に黙読できません。ですから読む速度も遅いのです。
これを読んでいるあなたの母語はクメール語でしょう? では、あなたはどれだけ完全にクメール語を黙読していますか? おそらく、完全な黙読ではなく、音読している人が多いだろうと思います。だって、あなたが学生だったころ、黙読の練習をすることはほとんどなかったでしょうから。そして、その習慣が、今の学校教育でも続いているのではないですか? 今の学校教育で、どれだけ計画的に黙読の練習はされているのでしょう?
単語ごとの分かち書きをしないクメール語ですから、学習者にとって黙読が簡単ではないことは理解できます。(日本語注:日本語でも文章で単語ごとにスペースをいれる分かち書きはしません。けれども漢字とひらがな/カタカナがあるおかげで、スペースが入らなくても分かち書きと同じ効果が得られます。カンボジア語のアルファベットには日本語の漢字にあたる表記はなく、されど単語間のスペースによる分かち書きもない。そこが文章を読む際の難しい点です。)けれども、それは黙読の練習をしない理由にはなりません。大人の皆さんはぜひ黙読を心がけましょう。そして、若い世代への教育に、黙読の練習を取り入れて欲しいと思います。なぜなら、長文を素早く読んで意味をキャッチすることは、大人になって仕事や研究をするのにはとても大事な能力だからです。それができなければ、あなたたちの子どもたちは将来AIの力を借りなければ、論文のひとつも読めないなんてことになってしまうかもしれませんよ。それはちょっと残念なことだろうと私は思うのです。
(日本語注:と書きつつ、もう今現在、学術論文を読む際にAIでの要約処理をしないで読んでいる人の方が、世界中で少数派なのではないかしら? AIの力を借りなければ論文のひとつも読めないのは、何もカンボジアの未来の若者たちに限らず、すでに世界中で共通していることなんじゃないかしら。だとしたら、それで何が問題なの? ってことになっちゃうわなぁ。ということで、黙読の練習をする必要は今後は特に必要なし? そういうことなの?)














ឆ្លើយតប