បន្តពីលើកមុន  “ហេតុអ្វីបានជាការផ្ដោតទៅលើសៀវភៅសិក្សាគោល មិនសូវល្អសម្រាប់ការអប់រំ?”　前回の続き　どうして教科書中心での教育では良くないのか？

            កាលពីលើកមុន ខ្ញុំបានសរសេរអំពីការអប់រំដែលប្រើប្រាស់សៀវភៅសិក្សាជាគោល ដែលបានបន្តដំណើរការអស់រយៈពេល៤៥ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីពេលចុងបញ្ចប់នៃរបបប៉ុលពត។ ខ្ញុំបានសរសេរថាវាមិនល្អ។  

            ហេតុអ្វីបានជាការផ្ដោតទៅលើសៀវភៅសិក្សាគោល មិនល្អ? សៀវភៅសិក្សាគឺជាខ្លឹមសារអប់រំដែលរៀបចំដោយក្រសួងអប់រំ មែនទេ? ដូចនេះ វាគឺជារឿងធម្មជាតិដែលត្រូវអនុវត្តការអប់រំនៅតាមសាលាដោយផ្ដោតទៅលើសៀវភៅសិក្សា មិនអញ្ចឹង? គំនិតរបស់លោកម៉ូរ៉ាយ៉ាម៉ាគឺដូចឆ្កួត ដោយនិយាយថាការអប់រំដែលផ្ដោតទៅលើសៀវភៅសិក្សា មិនល្អ, មែនទេ?

            ខ្ញុំ (ម៉ូរ៉ាយ៉ាម៉ា) ប្រាកដណាស់ថាមានគ្រូៗជាច្រើនគិតបែបនេះ។   

            នៅតាមប្រទេសនីមួយៗ សៀវភៅសិក្សាត្រូវបានរៀបចំដោយក្រសួងអប់រំ។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅក្នុងប្រទេសខ្លះ មានសៀវភៅសិក្សាផ្សេងៗគ្នាជាច្រើនសម្រាប់មុខវិជ្ជាដូចគ្នា (នៅជប៉ុន មានសៀវភៅសិក្សាផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន)។ ការពិតនេះ (This fact) តែមួយ គួរតែធ្វើឲ្យអ្នកគិតថា តើវាល្អសម្រាប់សិស្សានុសិស្សឬអត់ក្នុងការអប់រំដោយប្រើសៀវភៅសិក្សាតែមួយ ដូចជាគម្ពីកូរ៉ាន(Quran)របស់សាសនាឥស្លាម និងគម្ពី សាសនាគ្រឹស្ដ។  

            សៀវភៅសិក្សាគឺគ្រាន់តែជាសម្ភារៈបង្រៀនតែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយ សិស្ស និងសូម្បីតែថ្នាក់រៀន ក៏មានភាពចម្រុះគ្នាដែរ។ ជាមួយនឹងសិស្សជិត១០០នាក់ នៅក្នុងថ្នាក់រៀន វាពិតជាពិបាកក្នុងការផ្ដោតទៅលើសិស្ស។ សូម្បីតែការធ្វើការងារជាក្រុមក៏ពិបាកដែរ។ បាទ, អ្នកពិតជាត្រឹមត្រូវណាស់។  

            ចុះបើសិស្សមានចំនួនតិចជាង៥០នាក់វិញ? ចុះបើសិស្សមានចំនួនតិចជាង៤០នាក់វិញ?

            តើវាមិនចម្លែកទេឬ ប្រសិនបើថ្នាក់រៀនត្រូវបង្រៀនតាមរបៀបដូចគ្នា ពេលដែលមានសិស្សរហូតដល់ទៅជិត១០០នាក់ និងពេលមានសិស្សតិច?  

            ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើយើងផ្ដោតទៅលើសៀវភៅសិក្សាគោល វាតែងតែមានភាពដូចគ្នា។ វាប្រៀបបីដូចជាការឲ្យខោអាវទៅសិស្សទាំងអស់គ្នាពាក់ទំហ៊ំដូចគ្នាអញ្ចឹងដែរ។ សិស្សគិត សិស្សនិយាយទៅតាមសៀវភៅសិក្សា មិនមែនចេញពីគំនិតរបស់ខ្លួនឡើយ។  

            សិស្សមានភាពរំញោច (sensitive) គ្រប់គ្រាន់ទៅនឹងអាកប្បកិរិយារបស់គ្រូ។ ពួកគេតែងតែសង្កេតមើលគ្រប់ពេលវេលានូវអ្វីដែលគ្រូរំពឹងចម្លើយពីពួកគេ។ នោះគឺជា ការផ្ដោតទៅលើសៀវភៅសិក្សាគោល និងការបង្រៀនតាមបែបគ្រូមជ្ឈមណ្ឌល។

            គ្រូប្រទេសកម្ពុជាដែលអញ្ជើញមកប្រទេសជប៉ុន និងធ្វើការសង្កេតថ្នាក់រៀនបឋមសិក្សានៅជប៉ុន បានមានប្រសាសន៍ថា “សិស្សជប៉ុនមានភាពក្លាហាន ព្រោះពួកគេនិយាយដោយសេរីនៅចំពោះមុខគ្រូ និងសិស្សផ្សេងទៀត”។

            ក៏ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើសិស្សកម្ពុជាត្រូវបានផ្ដល់ឱកាសក្នុងថ្នាក់រៀនសិស្សមជ្ឈមណ្ឌល ពួកគេនឹងមានភាព “ក្លាហាន”។ ពួកគេនឹងនិយាយដោយសេរី។  

            ការអប់រំតាមគោលវិធីសិស្សមជ្ឈមណ្ឌលអាចថាមិនមែនជាវិធីល្អ ដើម្បីទទួលបានពិន្ទុល្អ នៅក្នុងការប្រឡងថ្នាក់ទី១២។ ខ្ញុំយល់ស្របតាមអ្នក ប្រសិនបើខ្លឹមសារប្រឡងថ្នាក់ទី១២នាពេលបច្ចុប្បន្ននៅតែបន្ត។ ក៏ប៉ុន្តែ ការប្រឡងថ្នាក់ទី១២នឹងមានការប្រែប្រួលបន្តិចម្ដងៗ។ វាប្រាកដជានឹងមានការប្រែប្រួល។   

            ឧទាហរណ៍ ខ្លឹមសារប្រឡងមានការផ្លាស់ប្ដូរយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុននាពេលបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីដាក់បញ្ចូលគោលវិធីសិស្សមជ្ឈមណ្ឌលបានយ៉ាងលឿន។ ហេតុអ្វីក៏វានឹងមិនអាចកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ? 

            ប្រសិនបើខ្លឹមសារប្រឡងថ្នាក់ទី១២នៅតែដូចគ្នានៅឆ្នាំក្រោយៗទៀត តើមកពីក្រសួងអប់រំមិនមានការអើពើ? ខ្ញុំគិតថា វាមានអ្វីខុសប្រក្រតីជាមិនខាន, តើអ្នកគិតអញ្ចឹងដែរទេ? ព្រោះនិន្នាការនៅលើពិភពលោកបានឆ្ពោះទៅកាន់ការអប់រំតាមបែបសិស្សមជ្ឈមណ្ឌលរួចទៅហើយ។ ប្រសិនបើមានតែប្រទេសកម្ពុជាបន្តអនុវត្តការអប់រំតាមបែបសៀវភៅសិក្សាគោល និងគ្រូមជ្ឈមណ្ឌល,,,, នោះគឺជារឿងគួរឲ្យសោកស្ដាយ (sad), មិនអញ្ចឹងឬ?   

            នៅពេលដែលមានការអនុវត្តកំណែទម្រង់ចំពោះការប្រឡងថ្នាក់ទី១២ ការអប់រំតាមគោលវិធីសិស្សមជ្ឈមណ្ឌលនឹងធ្វើបានយ៉ាងលឿន។ ខ្ញុំកំពុងតែទន្ទឹងរង់ចាំមើល។

            ទស្សនវិជ្ជាដែលផ្ដោតទៅលើសៀវភៅសិក្សាគោល ដែលបានអនុម័តយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែការបណ្ដុះបណ្ដាលគ្រូដែលខ្វះខាត នៅក្នុងរយៈពេលភ្លាមៗ បាននៅតែបន្តវត្តមានចំនួន ៤៥ឆ្នាំ ក្រោយពីរបបប៉ុលពត។ នោះជាស្នាមរបួសយ៉ាងជ្រៅដែលសង្គមកម្ពុជាបានទទួលការឈឺផ្សា។ ខ្ញុំមានក្ដីអាណិតអាសូរជាពន់ពេកឥតឧបមាចំពោះរឿងនោះ។

            ខ្ញុំជឿថា ពេលវេលាកំពុងតែខិតទៅជិតដល់ពេលដែលពួកយើងនឹងអាចដឹកនាំវគ្គសិក្សាសំខាន់មួយឆ្ពោះទៅរកការអប់រំដែលផ្ដោតលើសិស្ស។ នោះគឺជាមូលហេតុដែលមានគម្រោងជាច្រើនបានកំពុងសិក្សាអនុវត្តការអប់រំតាមបែបសិស្សមជ្ឈមណ្ឌល, មិនមែនមានតែគម្រោង KICC នោះទេ។

            នៅត្រង់ចំណុចនេះ មានការតស៊ូមតិចំពោះការអប់រំដែលផ្ដោតទៅលើភាពឯករាជ្យរបស់សិស្ស ជាជាងការផ្ដោតទៅលើវិន័យ។ ប្រសិនបើអាច សិស្សនឹងមានភាពក្លាហានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការនិយាយនូវអ្វីដែលមាននៅក្នុងចិត្តពួកគេ។

            ខ្ញុំអាចយល់បានពីភាពច្របូកច្របល់របស់គ្រូៗ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលពួកគាត់បានដឹង នោះនឹងមិនមានការត្រឡប់ថយក្រោយឡើយ។ ខ្ញុំមានជំនឿថា នេះគឺជាអ្វីនៃការអប់រំតាមបែបសិស្សមជ្ឈមណ្ឌល។ 

            ចាប់ពីពេលនេះទៅ យើងនឹងត្រូវប្រកាន់យកផ្នត់គំនិតនៃការប្រើប្រាស់សៀវភៅសិក្សាឲ្យសមស្របទៅនឹងសិស្សម្នាក់ៗ ជាជាងបង្រៀនឲ្យដូចបេះបិទទៅតាមអ្វីដែលសរសេរនៅក្នុងសៀវភៅ។  

 前回の続き　どうして教科書中心ではダメなのか？

　前回、戦後45年間、ずっと続いている教科書中心主義の教育について書きました。それはよくないと書きました。

　どうして教科書中心ではだめなのか？　だって教科書は教育省が定めた教育内容です。だから教科書中心で学校教育を実施するのは当たり前ではないか？　教科書中心がダメだといっているムラヤマがオカシイのではないか？　そう思う先生もきっといるでしょう。

　どの国でも教育省が教科書を定めています。けれども、同じ科目でも数種類の違う教科書が存在する国もあります（日本でも複数の教科書があります）。まずこの事実だけでも、ひとつの教科書を中心に教育を実施することが、はたして生徒によいのかどうか、考えるきっかけになるでしょう。

　教科書はあくまで教材なのです。そして生徒は、さらに教室はとっても多様です。ひとつの教室に生徒数が100名近くいる状況では、生徒中心の授業は難しい。グループワークをするのだって難しい。はい、まったくそのとおりだと思います。

　では、生徒数が50名以下だったら？　40名以下だったら？　

　100名近い生徒数がいるときと、生徒数が少ないときと、同じような授業が実施されているとしたら、それは変じゃないでしょうか？

　けれども、教科書中心であれば、いつでも同じです。まるで同じサイズの服をすべての生徒に着させるような気がします。生徒は、自分の考えでなく、教科書の内容に合わせて、考え、発言する。
　生徒たちは先生の態度に敏感です。そして先生の期待する回答はなにかを一生懸命探します。それが教科書中心、そして先生中心の授業です。

　日本に来て、日本の小学校の授業を観察したカンボジアの先生が良く言うのは「先生や他の生徒の前で自由に発言するから、日本の生徒は勇気がある」ということです。
けれどもカンボジアの生徒も、生徒中心の授業をすれば「勇気」が出ます。自由に発言するようになります。

　G12試験で良い成績をとるには、生徒中心の教育ではあまり良くないかもしれません。今のG12試験の内容が続くのであれば、私もそう思います。けれども、G12試験もやがて変わります。絶対に変わる。

　たとえば、KICCプロジェクトに関わっている私を含む専門家の先生が生徒だったときと、現在では、日本でも試験の内容はどんどん変わっています。

　もし何年たってもG12試験内容が今と同じであれば、それは教育省、ちょっとダメなんじゃない？と私は思いますよ。だって、世界のトレンドは、すでに生徒中心の教育に向かっているからです。カンボジアだけ教科書中心、先生中心の教育を実施し続けるとしたら……。それはちょっと悲しいでしょう？

　G12試験の改革が実施されたら、生徒中心の教育はもっと早く進むでしょう。私はそれを楽しみに待っています。

　足りなくなった先生を大急ぎで養成しなければいけなかったために強く取り入れられた教科書中心の哲学が、戦後45年経った今でも根強く残っている。それだけカンボジア社会が受けた傷は深かったのだと思います。そこは大いに同情します。

　そして、いよいよこれから生徒中心の教育に大きく舵を切るときが近づいているのだと思います。だからKICCプロジェクトだけでなく、生徒中心の教育を学ぶプロジェクトが多く実施されています。
　そこではディシプリンよりも、生徒の主体性を重視する教育が主張されています。それが可能になれば、生徒たちは勇気をもって自分の考えを語るでしょう。

　先生方の混乱はよく理解できます。けれども、知ってしまえば、もう後戻りはできない。それが生徒中心の教育だと私は思っているのです。

　これからは教科書に書いてあることをそのまま教えるのではなく、生徒一人ひとりに合わせて教科書を使うという考え方が必要になります。