សង្វា ដែលដើរតួជាអ្នកបកប្រែបានប្រជែងធ្វើជាអ្នកនិពន្ធនៅក្នុងប្លុកនេះ។  このブログの翻訳者だったサンワー氏がライターに挑戦しました。

WIth PTTC trainees

   ជម្រាបសួរ ប្រិយមិត្តអ្នកអានជាទីគោរព។ នៅថ្ងៃនេះ ខ្ញុំ (សង្វា) គឺជាអ្នកសរសេរប្លុកនេះ ។

   ជាធម្មតា ប្លុកនេះសរសេរដោយលោក ម៉ូរ៉ាយ៉ាម៉ា ជាភាសាជប៉ុន និងអង់គ្លេស។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំក៏បកប្រែមកជាភាសាខ្មែរ។ បន្ទាប់មក លោកម៉ូរ៉ាយ៉ាម៉ា និងខ្ញុំ បានកែប្រែឃ្លាមួយចំនួន ដើម្បីធ្វើឲ្យឃ្លាមានលក្ខណៈល្អប្រសើរឡើង។ ដំណាក់កាលទាំងនេះ ពេលខ្លះ វាមិនមែនជារឿងងាយស្រួលឡើយសម្រាប់ពួកខ្ញុំ។ នៅទីបំផុត ប្លុកនេះត្រូវបានដាក់ផុសជូនប្រិយមិត្តអ្នកអាន។

   នៅពេលនេះ ខ្ញុំគឺអ្នកសរសេរប្លុក។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា អ្នករីករាយនឹងការសរសេរប្លុករបស់ខ្ញុំ។

   ខ្ញុំបានចាប់ផ្ដើមទទួលការងារបកប្រែនេះចាប់តាំងពីប្លុកនេះបានចាប់ផ្ដើមនៅខែមករា ឆ្នាំ ២០២៣ ។

   ខ្ញុំស្រឡាញ់ការងារនេះណាស់ ព្រោះខ្ញុំបានរៀនជាច្រើនពីការងារបកប្រែនេះ។ ខ្ញុំអានរៀននូវអ្វីដែលោក ម៉ូរ៉ាយ៉ាម៉ា ចង់ផ្ដល់ព័ត៌មានទៅកាន់លោកគ្រូអ្នកគ្រូសាលាគរុកោសល្យកំពង់ធំ។ តាមពិតទៅ ខ្ញុំមិនបានចំណាយពេលពេញម៉ោងជាមួយគម្រោងឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ តាមរយៈការបកប្រែ ខ្ញុំបានរៀនពីការប្រឈមរបស់គម្រោង របស់លោកគ្រូអ្នកគ្រូ របស់សាលាគរុកោសល្យកំពង់ធំ និងជំនាញបកប្រែរបស់ខ្ញុំផ្ទាល់។

១/ ការប្រឈមរបស់គម្រោង៖

              ខ្ញុំបានទទួលចំណេះដឹងថា ឧបសគ្គរារាំងរបស់ភាសា បានមានឥទ្ធិពលទៅលើការសន្ទនារវាងជំនាញការជប៉ុន និងគ្រូៗសាលាគរុកោសល្យកំពង់ធំខ្លាំងកម្រិតណា។ ជាធម្មតា វាគឺជារឿងងាយស្រួល ប្រសិនបើគ្រូៗ និងជំនាញការអាចប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាដោយផ្ទាល់ទៅវិញទៅមក។ ក៏ប៉ុន្តែ ជំនាញការមិនអាចនិយាយភាសាខ្មែរ ហើយលោកគ្រូអ្នកគ្រូក៏មិនអាចនិយាយភាសាជប៉ុនបាន។ ដូចនេះ គម្រោងត្រូវពឹងផ្អែកលើអ្នកបកប្រែផ្ទាល់មាត់/បកប្រែឯកសារទាំងស្រុង។

    ដូចអ្នកបានជ្រាបស្រាប់រួចមកហើយថា ពាក្យបច្ចេកទេសខ្លះពិបាកក្នុងការបកប្រែពីភាសាជប៉ុន មកជាភាសាខ្មែរ ឬក៏ផ្ទុយគ្នាទៅវិញ។ អ្នកបកប្រែផ្ទាល់មាត់ត្រូវតែមានចំណេះដឹងជាមុននូវអ្វីដែលទាក់ទងទៅនឹងប្រធានបទដែលត្រូវបកប្រែ។ បើមិនដូចនោះទេ ព័ត៌មានសំខាន់ៗមួយចំនួននឹងមិនអាចផ្ដល់ជូនទៅកាន់លោកគ្រូអ្នកគ្រូ ឬជំនាញការបានឡើយ។

          ខ្ញុំក៏បានរៀនផងដែរថា គ្រូៗដែលមានបទពិសោធន៍ច្រើន ជាទូទៅ តែងតែមានគំនិតប្រកាន់ខ្ជាប់ទៅនឹងចំណេះដឹងដែលខ្លួនមាន។ ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលលោកគ្រូអ្នកគ្រូឲ្យទទួលនូវគំនិតថ្មីដែល IBL អាចប្រើបានចំពោះមុខវិជ្ជាដែលមិនមែនជាផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ត គម្រោងបានបញ្ចូលបង្ហាញនូវខ្លឹមសារជាច្រើន រួមទាំងជំនាញសម្របសម្រួល និងការទស្សនកិច្ចសិក្សានៅសាលាជប៉ុនជាដើម។ ខ្ញុំគិតថា ការធ្វើបែបនេះមានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំង។ ពេលដែលមនុស្សយើងមានបទពិសោធ និងបានសិក្សានូវអ្វីថ្មីៗជាច្រើន នោះយើងហាក់ដូចជាមាននិន្នាការក្នុងការបើកចិត្តចំហ និងអាចទទួលយកនូវរឿងថ្មីៗបាន។

២/ បញ្ហាប្រឈមរបស់លោកគ្រូអ្នកគ្រូ៖

            លោកគ្រូអ្នកគ្រូវិទ្យាសាស្រ្តខ្លះបានទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលអំពី IBL និង Lesson Study ពី STEPSAM2 ដែលជាគម្រោងរបស់ JICA ពីឆ្នាំ ២០០៨¬ – ២០១២។ សម្រាប់លោកគ្រូអ្នកគ្រូដែលបានទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលកន្លងមក មានទំនុកចិត្តការបញ្ចេញគំនិតយោបល់នៅក្នុងអង្គប្រជុំ ហើយជាពិសេស ទាក់ទងទៅនឹងប្រធានបទ IBL។ សម្រាប់លោកគ្រូអ្នកគ្រូផ្សេងទៀតដែលមិនបានទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាល IBL ពីមុនមក ភាគច្រើនអង្គុយចាំស្ដាប់។

ប្រសិនបើគិតអំពីសកម្មភាពសិស្សមជ្ឈមណ្ឌល គ្រប់គ្នាគួរតែចូលរួមសកម្មភាពឲ្យបានគ្រប់គ្នា។ វានឹងមិនល្អទេ បើគ្រាន់តែមានសិស្សមួយនាក់ឬពីរនាក់តែងតែសកម្មនៅក្នុងថ្នាក់រៀន។ វាក៏ដូចគ្នាទៅនឹងសកម្មភាពរបស់លោកគ្រូអ្នកគ្រូនៅក្នុងអង្គប្រជុំដូចគ្នាដែរ។ វារឹតតែល្អប្រសើរ ប្រសិនបើលោកគ្រូអ្នកគ្រូទាំងអស់គ្នាចូលរួម និងផ្ដល់យោបល់នៅក្នុងអង្គប្រជុំ។

    នៅចុងបញ្ចប់គម្រោង លោកគ្រូអ្នកគ្រូភាគច្រើនហាក់ដូចជាមានទំនុកចិត្តក្នុងការបញ្ចេញគំនិតរបស់គាត់ បើធៀបទៅនឹងពេលគម្រោងទើបចាប់ផ្ដើម។

    ហើយចំពោះបញ្ហាប្រឈមផ្សេងទៀត គឺថា ជំនាញការទាំងអស់ មិនបានស្នាក់នៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំគ្រប់ពេលវេលាឡើយ។ នៅក្នុងពេលប្រជុំអនឡាញតាម Zoom ជួនកាលក៏មានបញ្ហាអ៊ីនធ័រណែត។ ហើយពេលខ្លះ ថ្ងៃប្រជុំធ្វើឡើងចំថ្ងៃសម្រាក បើទោះបីជាលោកគ្រូអ្នកគ្រូប្រហែលជាត្រូវការពេលសម្រាកក៏ដោយ។
    ក៏ប៉ុន្តែ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកគ្រូអ្នកគ្រូបានចូលរួមប្រជុំរហូតដល់ចប់ចុងចប់ដើម នៅក្នុងថ្ងៃសម្រាក។ ខ្ញុំពិតជាគោរពលោកគ្រូអ្នកគ្រូខ្លាំងណាស់ ដែលបានចូលរួមសកម្មភាពគម្រោង KICC យ៉ាងសកម្ម។        

          ម្យ៉ាងទៀត សៀវភៅសម្រាប់ជាឯកសារស្រាវជ្រាវក៏មានចំនួនតិចតួច។ សៀវភៅសិក្សាគោលមានតែមួយ (បោះពុម្ពដោយក្រសួងអប់រំ)​ សម្រាប់មុខវិជ្ជានីមួយៗ និងគ្រប់កម្រិត។ ដោយគិតទៅលើឯកសារយោងផ្សេងៗ វាមិនមានជាការងាយស្រួលឡើយសម្រាប់គ្រូៗដែលចង់ស្រាវជ្រាវបន្ថែម ឬក៏ធ្វើស្វ័យសិក្សាបន្ថែម នៅពេលសិស្សមានសំណួរពិបាកៗសួរមកកាន់គ្រូ។ ជាធម្មតា ប្រសិនបើសិស្សអាចសូត្រនូវអ្វីដូចដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅសិក្សាបាន សិស្សនោះនឹងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសិស្សពូកែ។ សូម្បី​តែ​ពេល​នេះ​គម្រោង​នេះ​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ក៏​ដោយ វប្បធម៌ដ៏រឹងមាំបែបនេះ ហាក់ដូចជាមានការពិបាកក្នុងការកែប្រែណាស់។

៣/ បញ្ហាប្រឈមរបស់សាលាគរុកោសល្យកំពង់ធំ៖

              នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២២ និង ២០២៣ មិនមានការជ្រើសរើសគរុសិស្សថ្មីឲ្យចូលរៀនឡើយ។ ដូចនេះ សាលា PTTC មិនមានសិស្សបង្រៀនទេ។ វាគឺជារឿងមួយដែលពិបាកសម្រាប់គម្រោង។ ប៉ុន្តែខ្ញុំគិតថា វាក៏ជារឿងល្អម្យ៉ាងដែរ សម្រាប់លោកគ្រូអ្នកគ្រូគរុកោសល្យ អាចមានពេលច្រើនក្នុងចូលរួមសកម្មភាពគម្រោង។

៤/ បញ្ហាប្រឈមរបស់ជំនាញបកប្រែរបស់ខ្ញុំ

                ប្រសិនបើគិតអំពីសកម្មភាពសិស្សមជ្ឈមណ្ឌល គ្រប់គ្នាគួរតែចូលរួមសកម្មភាពឲ្យបានគ្រប់គ្នា។ វានឹងមិនល្អទេ បើគ្រាន់តែមានសិស្សមួយនាក់ឬពីរនាក់តែងតែសកម្មនៅក្នុងថ្នាក់រៀន។ វាក៏ដូចគ្នាទៅនឹងសកម្មភាពរបស់លោកគ្រូអ្នកគ្រូនៅក្នុងអង្គប្រជុំដូចគ្នាដែរ។ វារឹតតែល្អប្រសើរ ប្រសិនបើលោកគ្រូអ្នកគ្រូទាំងអស់គ្នាចូលរួម និងផ្ដល់យោបល់នៅក្នុងអង្គប្រជុំ។  តាមពិត ខ្ញុំធ្លាប់គិតថា ខ្ញុំពូកែភាសាខ្មែរ ហើយអាចសរសេរភាសាខ្មែរជាឃ្លាឃ្លោងបានយ៉ាងល្អ។ ប៉ុន្តែពេលដែលខ្ញុំចាប់ផ្ដើមធ្វើការលើផ្នែកនេះ ពេលខ្លះ ខ្ញុំមិនអាចសរសេរឃ្លានូវអ្វីដែលខ្ញុំចង់និយាយបានឡើយ។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ពិបាក ទាក់ទងទៅនឹងវាក្យស័ព្ទ ឬក៏ខ្ញុំមិនសូវចេះពាក្យវាក្យស័ព្ទខ្មែរឲ្យបានអស់។ ពេលខ្លះ ខ្ញុំមិនដឹងថា ពាក្យបកពីភាសាជប៉ុនឬអង់គ្លេស មកជាភាសាខ្មែរ គេនិយាយថាយ៉ាងម៉េច។ នេះជាបញ្ហាដែលខ្ញុំបានជួបប្រទះ នៅពេលខ្លះ។ ហើយលោកម៉ូរ៉ាយ៉ាម៉ា ត្រូវតែប្ដូរឃ្លាដើមរបស់គាត់ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំងាយយល់ និងបកឲ្យត្រូវអត្ថន័យ។

     ឃ្លាដូចគ្នាតែមួយ តែអាចបកប្រែឲ្យខុសអត្ថន័យផ្សេងគ្នា ទៅតាមអ្នកអានផ្សេងៗគ្នាផងដែរ។ សម្រាប់ដំណើរការបកប្រែ ឃ្លាដែលមានន័យមិនច្បាស់លាស់ អាចថាល្អសម្រាប់នៅក្នុងរឿងប្រលោមលោក ប៉ុន្តែវាជាឃ្លាមិនល្អសម្រាប់ប្លុកនេះ។ វាមិនមែនជារឿងងាយស្រួលក្នុងការសរសេរឃ្លា សម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្នាអាចយល់ និងពន្យល់ឲ្យបានដូចគ្នាឡើយ។

     កម្មវិធីបកប្រែ Google មានប្រយោជន៍ណាស់។ ប៉ុន្តែពេលខ្លះ Google បកពីឃ្លាអង់គ្លេស ទៅភាសាខ្មែរ ខុសអត្ថន័យ និងពិបាកយល់។ ឃ្លាខ្លះទៀត ជាភាសាអង់គ្លេស/ជប៉ុន មានន័យត្រឹមត្រូវហើយ ប៉ុន្តែពេលបកមកភាសាខ្មែរ ស្ដាប់ទៅដូចជាឆ្គងៗ យ៉ាងម៉េចមិនដឹងទេ។ នៅក្នុងករណីទាំងនេះ ខ្ញុំបានព្យាយាមប្រើពាក្យ និងឃ្លា ដែលមានអត្ថន័យដូចទៅនឹងឃ្លាដើមជាភាសាអង់គ្លស ឬភាសាជប៉ុន ទោះបីជាភាសាខ្មែរ រាងពិបាកស្ដាប់បន្តិចក៏ដោយ។

    ជាទូទៅ ក្រោយពីធ្វើការបកប្រែ យើងចាំបាច់ត្រូវការអ្នកផ្សេងអានផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញ (Proof Reader)។ ប៉ុន្តែ ដោយសារពួកខ្ញុំមិនមានអ្នកផ្សេងជួយអានផ្ទៀងផ្ទាត់ ដូចនេះ ឃ្លាមួយចំនួនដែលខ្ញុំសរសេរនៅក្នុងប្លុក ប្រហែលជាពិបាកយល់។ ខ្ញុំសូមទោស បើមានករណីបែបនេះកើតឡើង។ 

          ជាចុងក្រោយ ខ្ញុំពិតជាសប្បាយចិត្តណាស់ ដែលខ្ញុំអាចធ្វើការជាអ្នកបកប្រែប្លុកសម្រាប់លោកគ្រូអ្នកគ្រូនៅប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះបីជាចំនួនអ្នកអានមិនសូវមានច្រើន ដោយសារតែការចែកចាយនៅមានកម្រិតជាដើម ក៏ខ្ញុំនៅតែសប្បាយចិត្ត ជាពិសេស ដោយបានដឹងថាលោកគ្រូអ្នកគ្រូសាលាគរុកោសល្យកំពង់ធំអាចអានប្លុកនេះ។ ខ្ញុំសូមអរគុណលោកគ្រូអ្នកគ្រូដែលបានចំណាយពេលវេលាដ៏មានតម្លៃក្នុងការអាន និងគាំទ្រអ្នកនិពន្ធប្លុកនេះ។            ហែម សង្វា 

WIth PTTC trainees

このブログの翻訳者だったサンワーがライターに挑戦しました。

 親愛なる読者の皆さん、こんにちは。今日は私(サンワー)がブロガーです。

 このブログは普段は村山さんが日本語と英語で書くのが最初のステップです。それを私がクメール語に翻訳します。それから村山さんと私はいくつかのフレーズを修正してより良くしました。これらの段階は私たちにとって簡単ではない場合があります。この過程を経て、このブログはようやく読者に公開されています。

 さて今回は、私がこのブログを書いています。私のブログを楽しんでいただければ幸いです。

 2023年1月にこのブログが始まってからずっとこの翻訳の仕事をやってきました。

 この翻訳の仕事から多くのことを学ぶことができたので、私はこの仕事が大好きです。モ村山さんがコンポントム教師養成大学の教師たちに情報を提供したいと考えていることを読んで、私も多くを学びました。実際、私はこのプロジェクトにフルタイムを費やしたわけではありません。しかし、翻訳を通して、コンポントム教員養成大学の先生方のプロジェクトの難しさや、私自身の翻訳スキルを学ぶことができました。

1 / プロジェクトの課題:

 言葉の壁がコンポントム教員養成大学の日本人専門家と教師との会話にどれほど影響を与えているかを改めて知りました。通常、教師と専門家が直接コミュニケーションできれば簡単です。しかし、専門家はクメール語を話すことができず、教師は日本語を話すことができませんでした。したがって、プロジェクトは完全に通訳/翻訳者に依存する必要がありました。

 すでにご存知のとおり、一部の専門用語は、日本語からクメール語、またはその逆に翻訳するのが困難です。通訳者は、通訳するトピックに関連する内容について事前に知識を持っている必要があります。そうしないと、一部の重要な情報が教師や専門家に提供されなくなります。

 また、経験豊富な教師は一般に、自分の持っている知識に固執する傾向があるとも感じました。 IBL が理科以外の科目にも適用できる新しいアイデアを考え出すよう教師を説得するために、このプロジェクトには、ファシリテーション スキルや日本の学校へのスタディーツアーなど、幅広いトピックが組み込まれていました。これはとても効果的だったと思います。人は経験を積み、新しいことを学ぶにつれて、よりオープンマインドになり、新しいものを受け入れる傾向がありのだとも知ることができました。

2 / 教師の課題:

 理科教師の中には、2008 年から 2012 年にかけて JICA プロジェクトである STEPSAM2 による IBL および授業研究のトレーニングを受けた人もいます。過去に訓練を受けた教師は、会議で、特に IBL のテーマに関連したアイデアを表現することに自信を持っています。これまでに IBL トレーニングを受けていない他の教師の場合、ほとんどはただ座って話を聞いているだけでした。

 生徒中心の学習では、みんなが参加する必要があります。教室で常に 1 人か 2 人だけが活発に活動しているのは良くありません。先生方の活動も同様です。参加している先生全員が、発言できるのが良いはずです。

 プロジェクトが終了する段階では、ほとんどの教師はプロジェクトが始まったばかりのときよりも自信を持って自分のアイデアを表現できるようになっています。

そしてもう 1 つの課題は、日本側の専門家が常にコンポントムに滞在しているわけではないことです。 Zoom を使用したオンライン会議中に、インターネットの問題が発生することがありました。また、教師が休暇を必要とする場合もありますが、会議の日が休日になることもありました。  
 しかし、教師たちは休みの日であっても会議に出席しました。 KICCプロジェクトの活動に積極的に参加してくださった先生方を本当に尊敬しています。

 また、研究資料の冊数も少ない。各科目およびすべてのレベルの教科書(文部省発行)は 1 つだけです。さまざまな参考文献を考慮すると、生徒が難しい質問をするのに備えて、教師自身がもっと調べたり、もっ と学習したりするのは簡単ではありません。通常、教科書の内容を暗唱できれば、その生徒は優秀な生徒とみなされます。プロジェクトが終わった現在でも、このような強い文化を変えるのは非常に難しいようです。

3 / コンポントム教師養成大学の課題:

 2022年、2023年は新規教育実習生の募集はありません。したがって、PTTC には教える生徒がいませんでした。プロジェクトにとっては難しい状況でした。しかし一方で、PTTC教官ににとっては、学生の不在によってプロジェクト活動に参加する時間が増えたことは良かった面もあったように思います。

4 / 私の翻訳スキルの課題

 実は、この仕事以前には、私はクメール語が得意で、クメール語のフレーズを上手に書くことができると思っていました。しかし、この仕事に取り組み始めると、伝えたいことがうまく書ききれないことがありました。村山さんが書いた語彙を理解するのが難しいとか、あるいはクメール語の語彙が調べないとわからないこともありました。ときには、日本語や英語の単語をクメール語に翻訳する方法がわからないこともありました。そしてそんなときは、クメール語に翻訳した際に理解し解釈しやすいように、英語で書いた元のフレーズを村山さんが全面的に書き直すこともありました。

 同じフレーズでも、読み手によって誤解される可能性があります。曖昧な表現は小説では良いかもしれませんが、このブログでは良くありません。誰もが同じように理解して説明できる文章を書くのは簡単ではありませんでした。

 Google翻訳はとても便利です。しかし、Google が英語のフレーズをクメール語に翻訳すると、誤解され、理解が難しくなる場合もありました。英語や日本語では正しい意味を持つフレーズを翻訳すると、クメール語ではぎこちなくなってしまうこともありました。このような場合、クメール語は少し座りが悪くても、英語や日本語の元のフレーズとできるだけ同じ意味になるように訳しました。

 通常、翻訳後は私の書いたクメール語を最終校正をしてくれる人が必要です。けれども、この校正者がいなかったため、ブログに書いた文言の中には理解しにくいものもあったかもしれません。読みにくい箇所があったとすれば、私の責任です。お詫び申し上げます。

 最後に、カンボジアの教師のために書かれたKICCプロジェクトブログ翻訳者として働くことができてとても幸せです。読者数はけっして多くありませんが、特にコンポントム教員養成大学の先生方にこのブログを読んでいただけたと思うととても嬉しいです。時間を割いてこのブログを読んでサポートしてくださった先生方に感謝いたします。      サンワーでした。

2件のコメント

難しい表現を使えるようになりましたね。
素晴らしいです。礼儀正しく敬意に満ちた文章です。

サンワーは英語で書きました。
それを議論した後、クメール語には彼女が、日本語には私、ムラヤマ、が訳しています。
「クメール語は少し座りが悪くても」とか……、サンワーの日本語ではありません。あー、がっかりさせてしまいましたねー。でも、日本語訳分の本意は、彼女の書きたかったことを外していないですから。

今回は翻訳者に挑戦した村山哲也でした。

コメントを残す

メールアドレスが公開されることはありません。 が付いている欄は必須項目です