ការធ្វើលើសពីពាក្យស្លោក “នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម ត្រូវធ្វើឲ្យដូចប្រជាជនរ៉ូមធ្វើ” (ចូលស្ទឹងតាមបត់ ចូលស្រុកតាមប្រទេស) 郷に入れば郷にしたがえ、を超えて

　　　ប្លុកនេះបានបង្កើតឡើងទៅតាមដំណើរការដូចខាងក្រោម។

១/ ខ្ញុំ (ម៉ូរ៉ាយ៉ាម៉ា) ដំបូងសរសេរអត្ថបទជាភាសាជប៉ុន បន្ទាប់មកបកប្រែទៅជាភាសាអង់គ្លេស ដោយប្រើកម្មវិធីបកប្រែ និងកែសម្រួលបន្ថែមនៅក្នុងអត្ថបទបកប្រែភាសាអង់គ្លេស។

២/ ខ្ញុំប្រគល់អត្ថបទកែសម្រួលចុងក្រោយជាភាសាអង់គ្លេស ទៅអ្នកបកប្រែ (សង្វា)។ អ្នកបកប្រែបកពីភាសាអង់គ្លេសទៅជាភាសាខ្មែរ។ ប៉ុន្តែវាមិនចប់នៅត្រឹមនឹងទេ។

៣/ បន្ទាប់មក ភាសាខ្មែរត្រូវបានបកទៅជាភាសាអង់គ្លេស ឬភាសាជប៉ុន ដោយប្រើកម្មវិធីបកប្រែ Google។ បន្ទាប់មកទៀត ខ្ញុំនឹងសួរទៅអ្នកបកប្រែត្រង់ “ចំណុចមិនច្បាស់” និងសរសេរឡើងវិញនូវអត្ថបទដើម (អង់គ្លេស)។

៤/ អ្នកប្រែកែសម្រួលភាសាខ្មែរម្ដងទៀត។

៥/ ខ្ញុំពិនិត្យជាចុងក្រោយ។ ជួនកាលត្រូវការកែសម្រួលចុះឡើងៗ បីបួនប្រាំដង ក៏មាន។

　　ដូចនេះ វាពិតជាត្រូវការពេលច្រើន។

　　ខ្ញុំកំពុងសរសេរអត្ថបទនេះនៅថ្ងៃសៅរ។ នៅពេលដែលដាក់ផ្សាយអត្ថបទប្លុក ខ្ញុំជឿថា ក្រុមការងារជប៉ុន និងកម្ពុជាកំពុងតែធ្វើការជាមួយគ្នានៅកំពង់ធំរួចជាស្រេចហើយ។

       និយាយអញ្ចឹង។
　　មានពាក្យស្លោកជាភាសាអង់គ្លេសពោលថា “When in Rome, do as the Romans do”។ ជាភាសាជប៉ុន មានពាក្យនិយាយផ្សេងទៀត ដែលមានអត្ថន័យដូចគ្នា។ ជាភាសាខ្មែរ យើងនិយាយថា “ចូលស្ទឹងតាមបត់ ចូលស្រុកតាមប្រទេស” មែនទេ?

            ក្រុមការងារជប៉ុនគឺជាជនបរទេសនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយយោងទៅតាមពាក្យស្លោក ក្រុមការងារជប៉ុនត្រូវតែធ្វើតាមរបៀបក្រុមការងារកម្ពុជា។ ខ្ញុំគិតថា វាត្រឹមត្រូវបានពាក់កណ្ដាល។ យើងមិនគួរបង្ខំឲ្យគ្រូខ្មែរយកតាមរបៀបគ្រូជប៉ុនឡើយ។

            ក៏ប៉ុន្តែ ទោះបីជាមានពាក្យស្លោក “ចូលស្ទឹងតាមបត់ ចូលស្រុកតាមប្រទេស” (“When in Rome, do as the Romans do”)ក៏ដោយ ដោយសារលោកគ្រូអ្នកគ្រូមានឱកាសបានជួប “អ្នកមកពីក្រៅ” ខ្ញុំចង់ឲ្យអ្នកទាំងអស់គ្នាចាប់យកអ្វីដែលថ្មី។ ប្រសិនបើអាច ខ្ញុំចង់ឲ្យលោកគ្រូអ្នកគ្រូរកឃើញនូវគុណតម្លៃថ្មីៗ។ កាលពីមុន គ្រូប្រើតែគំនិតដែលជាការយល់ឃើញរបស់គ្រូ។ ប៉ុន្តែ ឥឡូវ យើងកំពុងព្យាយាមប្រើការយល់ឃើញរបស់សិស្សជាមួយនឹង IBL។ លោកគ្រូអ្នកគ្រូមិនអាចធ្វើបានទេ ប្រសិនបើអ្នកមិនដឹងអំពីរបៀបធ្វើ។

            IBL កំពង់ធំមិនចាំបាច់ត្រូវតែសម្រេចឲ្យបាន ១០០% ក្នុងអំឡុងពេលគម្រោង KICC ឡើយ។ វាមិនអីទេ ដោយសារជាក់ស្ដែង វាមិនអាចទៅរួចក្នុងការបញ្ចប់នៅលើកដំបូង។ ស្រដៀងគ្នានឹង IBL-STEPSAM2 ដែលមិនអាចបញ្ចប់នៅពេលចប់គម្រោង, IBL កំពង់ធំ ក៏ដូចគ្នា។ មេរៀនតែងតែត្រូវការ ការកែសម្រួលរហូត។            

　　　 យើងនឹងធ្វើឲ្យបានប្រសើរជាង “ចូលស្ទឹងតាមបត់ ចូលស្រុកតាមប្រទេស”។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាថ្ងៃល្អបែបនេះនឹងកំពុងតែបន្ត ក្នុងអំឡុងពេលក្រុមការងារជប៉ុនស្នាក់នៅកំពង់ធំ។

郷に入れば郷にしたがえ、を超えて

　このブログは、次のような過程を経て出来上がります。

1．　私（ムラヤマ）が原案を日本語で書きます。それを翻訳ソフトを使って英語に直し、さらにその英語を書き直します。

2. 英語を翻訳者に渡します。翻訳者は英語を基に、クメール語に翻訳します。それで終わりではありません。

3. 今度は、そのクメール語をGoogle翻訳を使って英語や日本語にします。そこで「よく意味のわからない箇所」を、私が翻訳者に質問したり、原文（英語）を再度書き直す作業をします。

4. それを翻訳者が検討して、クメール語を書き直します。

5. 私が最終チェックをします。必要なら、再度上記の工程を繰り返すこともあります。

　そういうわけで、わりと時間がかかっています。

　ですから、この原稿を書いているのは土曜日（8月3日）です。さて、いつ最終原稿ができ上るか？　ブログに掲載されるときには、すでに日本チームがコンポントムで活動中のはずです。

　ところで。
　英語で「When in Rome, do as the Romans do.」という諺があります。日本語でも違う言い方で同じ意味の言葉があります。クメール語では「ចូលស្ទឹងតាមបត់ ចូលស្រុកតាមប្រទេស」でしょうか？

　日本チームは、カンボジアにやってきたよそ者です。この諺にのっとれば、日本チームはカンボジアのやり方に従わなければいけません。それは半分は正しいと私は思います。日本のやり方を押し付けてはいけません。

　けれども、「ចូលស្ទឹងតាមបត់ ចូលស្រុកតាមប្រទេស」「郷に入れば郷にしたがえ」だけでは、いつまでも新しいことは生まれません。せっかく“よそ者”がやってきたのですから、ぜひ新しい何かをつかみ取って欲しいのです。できれば新しい価値観を見つけて欲しい。これまで教師目線だったものを、生徒目線にする。それはそうしようと意識しなければ、できません。

　KICCプロジェクトの中だけで、IBLコンポントムは100％完成しなくてもよいのです。完成するのは、実はもともと無理なのです。いつだって改訂は必要だからです。IBL⁻STEPSAM2で終わりではなかったように、IBLコンポントムにも終わりはありません。

　「郷に入れば郷にしたがえ」を超える。日本チームの滞在中、そんな日々が続くことを願っています。